Resistance is Futile

Dit artikel schreef ik al in 2008, maar het lijkt in de tussentijd niets aan actualiteit ingeboet te hebben. Dus nog maar een keertje.

Privacybescherming en de Rechtse Hetze

11 oktober wordt er ook in Den Haag een demonstratie georganiseerd, uit protest tegen de 'verloedering van de privacy'. Al eerder werd ook door D'66 europarlementariër Sophie in 't Veld opgeroepen tot een 'volksopstand'. Maar wat wordt er precies onder deze 'verloedering' verstaan, wie zijn deze 'helden van het vrije woord'? het begrip 'verloedering' is hier een beetje vaag, want er kunnen twee zaken onder verstaan worden: enerzijds de verloedering van de privacy als gevolg van het 'Big Brother' beleid van de overheid, anderzijds de verloedering van de manier waarop burgers gebruik maken van die privacy en in het verlengde daarvan, het 'vrijmoedige' gebruik van hun vrijheid van meningsuiting.

Dat er ondanks veel internetrumoer weing animo is voor deze actie lijkt twee redenen te hebben: er zijn teveel medelanders die misbruik maken van het 'vrije woord' om al te hard te protesteren tegen een vorm van overheidscontrole daarop. Een tweede reden is dat onder invloed van technologische ontwikkelingen een begrip als privacy achterhaald is. Hierop zal ik in een tweede artikel verder ingaan.

Vertroebeling

Helaas heeft voormalig aksiekraakster Rita Verdonk de grens tussen deze twee officieel vertroebeld, met haar befaamde toespraak op de Dam, kort na de moord op Theo van Gogh. Ze vond hier dat de "Vrijheid van meningsuiting" in het geding was in plaats van de absurde moord van een geradicaliseerde jongere op een beroepsprovocateur die er al decennia een gewoonte van maakt om minderheden waar mogelijk te kwetsen. Met dit knap staaltje demagogie probeerde ze in te spelen op de sentimenten van het verweesde electoraat van Fortunisten, die er op diverse internet fora al kort na de moord op Pim gewoonte van hadden gemaakt hun boekje te buiten te gaan. Hoeveel die vrijheid van meningsuiting Rita waard was, werd al snel duidelijk na de brand op Schiphol, toen er bij kraakpanden spandoeken buiten gehangen werden met haar onwelgevallige teksten. Ze deed onmiddelijk aangifte van smaad of laster (en verloor).

De spraakartiest Salah-Edin, vatte het op de hem zo kenmerkende manier samen in zijn kunstzinnige uiting aan het adres van onder meer Rita Verdonk. Het demagogische antwoord daarop van Wilders in zijn tenenkrommende FITNA filmpje was overigens de vergelijking van Salah-Edin met Mohammed B.

Rechtsmenschen lijken vrij consequent niet te kunnen incasseren wat ze uitdelen. Al sinds de moord op Pim Fortuijn beroepen ze zich op de vrijheid van meningsuiting en het mag dan ook geen verbazing wekken dat ze gebroederlijk optrekken met het extreem linkse Indymedia en ook shockblogs als GeenStijl, VKmag, of Zapruder. Het probleem is alleen, dat ze het 'recht' om te kwetsen met de vrijheid van meningsuiting verwarren en daarmee de terechte strijd voor behoud privacy besmetten. Het recht op de vrijheid van meningsuiting vindt altijd zijn begrenzing in het recht om gevrijwaard te worden van beledigingen of hetzes.

Parrhesia

In Discourse & Truth schrijft Foucault (eigen vertaling) over 'parrhesia' (vrijheid van meningsuiting):

"Degene die gebruik maakt van parrhesia, de parhhesiastes, is iemand die alles zegt wat hij op zijn hart heeft; hij verbergt niets, maar opent zijn hart en geest volledig voor andere mensen via zijn discourse. In parrhesia wordt de spreker geacht een volledig en exact verslag te doen van wat hij zich voor de geest houdt, zodat de toehoorders precies kunnen begrijpen wat hij vindt."

Maar deze parrhesia werd op twee manieren begrepen: een positieve en een negatieve. Zo schrijft Foucault in Parrhesia and the Crisis of Democratic Institutions:

"De kritiek op sprekers die op de negatieve manier parrhesia inzetten, was al sinds de Peleponesiche oorlog een gemeenplaats in het Grieks politiek denken; een debat werd gevoerd over het verband tussen parrhesia en democratische instituties. heel kort samengevat is dit het probleem: democratie wordt gevormd door een 'politeia', een democratische institutie, waarbinnen de 'demos' ofwel de mensen zelf politieke macht uitoefenen en waarin iedereen voor de wet gelijk is. Een dergelijke institutie is ertoe veroordeeld gelijke ruimte te geven aan alle vormen van parrhesia, inclusief de allerergste. Omdat parrhesia zelfs aan de verschrikkelijkste leden van de bevolking wordt gegeven, bestaat het risico dat de overweldigende invloed van slechte, immorele, of onwetende sprekers de bevolking naar tirannie kan voeren, of de stadstaat anderszins in gevaar brengen. Parrhesia kan dus een gevaar vormen voor de democratie zelf"...... "Al deze kenmerken van de oude democratie zijn in de huidige Atheense democratie geperverteerd geraakt : democratie is verworden tot een gebrek aan zelfbeheersing, vrijheid is verworden tot wetteloosheid; geluk is verworden tot maar doen wat men goeddunkt en gelijkheid voor de wet is verworden tot parrhesia. In deze tekst heeft dit begrip alleen een negatieve, minachtende betekenis. Isocrates heeft een constant positieve evaluatie van democratie in het algemeen, maar wel gekoppeld aan de aanname dat het onmogelijk is van parrhesia (in de positieve zin van het woord) en democratie tegelijk te genieten.... "

Al vanaf de moord op Pim Fortuijn wordt de vrijheid van meningsuiting gegijzeld door negatieve sprekers. In vele opzichten zijn deze de afgelopen jaren dan ook een directe bedreiging van de democratie gebleken en ik heb er volstrekt geen probleem mee als hun privacy en daarmee hun vrijheid van meningsuiting in de kiem gesmoord wordt. Goedbedoelende D'66 parlementariërs met volstrekt naïeve interpretaties van democratie kunnen misschien bondgenoten vinden bij op rancune drijvende instellingen als de fortunisten, extreem links en de shockblogs, maar hun missie is een andere. Want vrijheid van meningsuiting en het recht om terreur uit te oefenen vallen niet perse samen.