Sektes eindelijk aangepakt

D'66 Kamerlid Magda Berndsen houdt haar woord. Deze woensdag zal ze minister Ivo Opstelten verzoeken om een grondig onderzoek naar sektes en eventueel daarop volgende maatregelen om hersenspoelen door die organisaties tegen te gaan. Hoewel het lastig is om te bepalen waar de scheidslijn ligt tussen beïnvloeding en hersenspoeling, is een verbod wel degelijk mogelijk, denkt Berndsen. In Frankrijk en België geldt bijvoorbeeld een verbod op mentale destabilisatie. Vanzelfsprekend vind ik dit een goede ontwikkeling en hoop van harte dat Opstelten gehoor zal geven aan dit verzoek.

In een van de vele gesprekken die ik voerde met Eric Smeets, prominent lid van de transformantensekte, Luitenant ter Zee 1e klasse b.d. en verdacht van het vervullen van een leidende rol in het plegen van een mislukte moordaanslag op een tegenstander van deze macabere sekte, stelde hij dat hersenspoeling heel gewoon is. Oud-militair Eric vindt het de normaalste zaak van de wereld, omdat het tijdens een legertraining ook gebeurt. Ofzo.

Om dit te bereiken moest je oefenen, oefenen en nog eens oefenen, tot je elkaar blindelings wist te vinden en jouw stukje optimaal wist uit te voeren. Samen met het maandenlang samen onderweg zijn, schiep dit een zeer hechte band, een kameraadschap door dik en dun. Sommigen van mijn collega’s leerde ik op den duur beter kennen dan mijn eigen familie! Dit gevoel van eenheid en kameraadschap, het weten dat je op elkaar kunt vertrouwen en terugvallen indien nodig, die onzichtbare band die je bindt, heb ik na het verlaten van de Marine altijd node gemist. Hoe leuk mijn werk ook was, je ging altijd ’s avonds weer naar huis en dan was er de volgende ochtend wel weer een nieuwe dag.

Wat hij tijdens dat gesprek over het hoofd zag, was dat hersenspoeling in sektes veel verder gaat dan indoctrinatie in het leger, omdat het alle facetten van het bestaan van het slachtoffer beslaat, ook het privé leven. Maar wat het leger en sektes inderdaad gemeen hebben, is dat er een agentische verandering in de geïndoctrineerde plaatsvindt, waarin hij zijn zelfbeschikking verliest en de complete controle aanvaardt van een persoon met een hogere status, of van een groep als geheel. Persoonlijk acht zo iemand zich niet meer verantwoordelijk voor zijn daden en is teruggebracht tot een instrument om de wil van iemand anders uit te voeren. Zoals de Transformanten goed demonstreerden met die mislukte moordaanslag, kunnen zelfs doodgoeie mensen die vanuit zichzelf geen criminele neigingen hebben op die manier tot de vreselijkste misdaden gebracht worden. Denk hier bijvoorbeeld aan het Milgram experiment.

Destabilisatie is 'uit het evenwicht brengen' en mentaal betekent 'geestelijk'. Anderen spreken van depersonalisatie (stoornis in het zelfbesef) en infantilisering (terugbrengen tot kinderlijk stadium). De kern bestaat erin op alle gebied (geestelijk, psychisch, gedragsmatig) de zelfzekerheid van een persoon volledig te ondermijnen en te vervangen door een nieuwe, absolute zekerheid die steunt op iets buiten de persoon, op een leider of een groep. Het gevolg hiervan is dat de persoon blindelings en krachtdadig de suggesties en bevelen van de leider of de groep uitvoert, als een soort menselijke robot.

Dit is heel herkenbaar bij de Transformanten, waar depersonalisatie verheven wordt tot een ideaal door het 'verlies van ego' te noemen en ook het bereiken van die hierboven beschreven infantiele staat wenselijk geacht wordt. Immers, staat er niet in Mattheus 18:3: ‘Ik verzeker jullie: als je niet verandert en wordt als een kind, dan zul je het koninkrijk van de hemel zeker niet binnengaan.'